Vertaler of tolk?

0/5, Nombre de vote: 0

 

Vertalers en tolken merken vaak in gesprekken met andere mensen dat ze het verschil tussen de twee beroepen niet kennen. Het klopt inderdaad dat vertalers en tolken allebei informatie omzetten van een bron- naar een doeltaal. En toch is vertalen geen tolken, en tolken geen vertalen. Maar wat is dan wel het verschil?

 

 Het werk van een vertaler

Als vertalers merken we maar al te vaak dat ons beroep verkeerd begrepen wordt. We moeten namelijk vaak uitleggen aan onze omgeving wat ons beroep nu eigenlijk inhoudt. De ene vertaler is de andere niet, daarom dat het soms zo moeilijk is om de juiste omschrijving te vinden.

Er bestaan namelijk talrijke soorten vertalers, zoals bijvoorbeeld vertalers gespecialiseerd in geneeskunde, vertalers gespecialiseerd in technologie, juridische vertalers … Voeg aan al deze specialisaties het buitengewoon grote aantal mogelijke taalcombinaties toe, en je hebt een idee hoe divers ons beroep is. Een diversiteit die vaak verkeerd begrepen wordt.

 

"Hoe kan je juridische of technische teksten vertalen als je er geen verstand van hebt?"

Deze vraag beschrijft heel goed hoe complex het werk van een vertaler (en een tolk!) is. Vertalers en tolken moeten over meerdere essentiële eigenschappen beschikken. Om te vertalen is het niet voldoende om een tekst een keer te lezen en ze dan meteen om te zetten naar je moedertaal. Om te vertalen heb je geduld nodig, aangezien je veel moet opzoeken. Een vertaler moet zichzelf namelijk grondig informeren voor hij aan een vertaling begint.

Bovendien moet een vertaler, naast het feit dat hij van alles iets moet afweten, heel goede redactionele en taalkundige vaardigheden hebben.

 

 

"Kan niet elke tweetalige zeggen dat hij een vertaler is?"

Op deze veelgestelde vraag antwoorden we meestal dat het niet volstaat om een taal vanbinnen en vanbuiten te kennen. Je moet de sociale en culturele context kennen waarin deze talen gesproken worden en de kern op een natuurlijke manier kunnen omzetten naar je moedertaal. Een taak die veel moeilijker is dan hij lijkt! Een goed vertaalde tekst is namelijk een tekst waaraan je niet kan merken dat hij vertaald is.

Kort samengevat is vertalen een tekst omzetten van de ene taal naar de andere. Gewoonlijk vertaalt een vertaler altijd naar zijn moedertaal, aangezien dat de taal is die hij het beste beheerst. Een vertaler, van nature nieuwsgierig, moet dus een tekst creëren die voldoet aan de normen van zijn moedertaal op vlak van zinsbouw, grammatica en spelling.

"Ah, dus jij hebt gestudeerd voor vertaler om gesprekken zoals op tv te vertalen?"

 

 

Het werk van een tolk

Het werk van een tolk verschilt op talrijke vlakken van die van een vertaler en is redelijk complex. Je hebt enorm veel kwaliteiten en vaardigheden nodig. Een tolk is allereerst een specialist op vlak van communicatie, aangezien hij mondeling moet reproduceren wat een spreker net heeft gezegd. Terwijl een vertaler dus schriftelijk vertaalt, doet een tolk dat mondeling.

 

"Mondeling en schriftelijk vertalen, dat is toch hetzelfde, niet?"

Vergeet het maar! Terwijl een vertaler trouw moet blijven aan de brontekst en maar zelden informatie mag weglaten, is de tijd van de tolk maar beperkt en is het voldoende als hij de kern uitdrukt van wat de spreker zei.

Een vertaler heeft een deadline die hij moet respecteren, maar meestal heeft hij de tijd om informatie op te zoeken en zijn zinnen te verbeteren zodat hij precies en verzorgd werk kan afleveren. Een tolk heeft daarentegen geen deadline: hij moet meteen vertalen. Het is daarin waar het grootste verschil schuilt. In tegenstelling tot vertalers, beschikken tolken niet over woordenboeken of andere terminologische hulpmiddelen. Er is geen tijd voor opzoekwerk. Hij moet zich vooraf goed voorbereiden voor het onderwerp, om te voorkomen dat hij op het moment zelf niet kan tolken.

 

 

"Ongelofelijk dat een tolk urenlang gesprekken kan omzetten!"

Deze opmerking toont goed aan dat het werk van een tolk ook vaak verkeerd begrepen wordt. Een tolk kan niet urenlang gesprekken omzetten. Daarom werkt hij nooit alleen wanneer hij lange gesprekken moet tolken! Gewoonlijk kan een ervaren tolk gemiddeld 20 minuten lang tolken.

 

 

"Je zit dus het meeste van je tijd in een cabine?"

Eigenlijk bestaan er drie grote tolkvormen: simultaan tolken, consecutief tolken en verbindingstolken.

 

• Simultaan tolken: in dit geval werkt de tolk in een geluidsdichte cabine met een hoofdtelefoon en een microfoon. Deze cabines zijn meestal gericht op één enkele taal. Gewoonlijk zitten er twee tolken in die elkaar afwisselen tijdens het gesprek. Wanneer de spreker begint met praten moet de tolk meteen beginnen met het gesprek om te zetten. Er is dus geen tijd om op te zoeken en er mogen geen "stiltes" zijn. Het gaat hier zonder twijfel over de meest stresserende tolkvorm, aangezien de tolk geen enkele fout mag maken!

 

Consecutief tolken: in dit geval zet de tolk het gesproken woord om als de spreker gedaan heeft met spreken. Hij neemt notities terwijl de spreker praat. Makkelijk? Niet echt! Probeer eens notities te nemen terwijl je luistert, om daarna alles na te vertellen zonder ook maar één element te vergeten. Een tolk kan geen woorden of zinnen noteren … daarvoor is er geen tijd! Hij zal eerder kiezen voor steno of in de loop van tijd zijn eigen symbolensysteem ontwikkelen. Deze symbolen kunnen verwijzen naar een term, een uitdrukking of zelfs een volledig begrip. Maar symbolen lezen is niet alles, een tolk moet ook aan zijn geheugen werken. Hij mag geen informatie vergeten en moet zijn vertaling met zelfzekerheid brengen.

 

• Verbindingstolken: deze tolkvorm maakt de communicatie gemakkelijker tussen twee personen, of twee partijen, die niet dezelfde taal spreken. Ofwel doet elke partij beroep op hun eigen tolk, ofwel neemt een tolk het op zich om de twee talen te spreken. Voor deze tolksoort moet de tolk heel duidelijk zijn, aangezien hij de persoon voor wie hij spreekt indirect vertegenwoordigt.

 

"Wat ben je nu uiteindelijk, vertaler of tolk?"

Zoals ik in dit artikel heb uitgelegd, hebben vertalers en tolken verschillende punten gemeenschappelijk, maar hebben ze niet dezelfde vaardigheden nodig. Een vertaler die geen tolkopleiding heeft gekregen kan geen tolk spelen, en omgekeerd!

Als het verschil je ten slotte nog altijd niet duidelijk is, onthoud dan dat een vertaler schrijft en een tolk praat!
 

Note: 
Nog geen stemmen